به خوبي مي‌توانستم احساس لطيف ونگوك را در لحظه آفرينش آن تابلو در خود احساس كنم. اگرچه روشنايي خيره كننده شهر رقيبي سرسخت در برابر آسمان بود ولي عظمت و شكوه آسمان اين دلفريبايي دروغين را به زانو در مي‌آورد. شهر هرچه تلاش كرده بود تا با پرده‌ي چركين و عرض اندام دروغين خود آسمان را از ديدگان انسان‌ها پنهان دارد، نتوانسته بود. شهر گرچه با هياهو به ديدگان مي‌آمد ولي مرده‌اي بود همچون جسد 30 سال پوسيده‌اي. من هم درد جانكاه ونگوك را در خودم احساس كردم. حس كردم من هم اگر جاي او بودم، آنچنان تابلويي را مي‌آفريدم. تابلويي كه اشك هر انديشمندي را بدر ‌آورد.

هر بار كه تابلوي آسمان پر ستار را مي‌بينم، آن همه لطافتي كه به آسمان داده و بي‌لطفي كه در حق زمين خاكي شده مرا به تعجب وا مي‌دارد. زيمينيان با رنگ‌هاي بي‌روح سبز زمردين، نارنجي چركين و آبي غمگين با حركت‌هاي ساده‌ي قلمو بر تخت بوم نفش بسته‌اند كه به زور خود را در صحنه‌ي نه چندان چشم رباي پايين تابلو، جايي كه همواره مسكن عناصر ناچيز نقاشي وي بودند، جاي داده‌اند. از همه بدتر كليساي مرده‌اي است كه با برج ناقوس وهم انگيزش بر اين زشتي زميني دامن مي‌زند؛ ولي... ولي در مقابل، زيبايي خيره كننده‌ي آسمان است كه با رنگ‌هاي سرد روحاني آبي كه با تاش‌هاي آهنگين قلمو بر بخش عمده و بالايي تابلو، محل عناصر معنوي تابلوهاي ونگوك، نقش بسته است و بر اين سكوت مرگبار شهر پيش روي وي حكومت مي‌كند. حكومتي كه فقط به چشمان ونگوك آمد نه آدميان عوام و مزدوران آن كليسا، همان كليسايي كه ونگوك را به خاطر بيچاره نوازيش طرد و خلع لباس كرده بود. رنگ پردازي عارفانه‌ي ونگوك در آسمان، اوج هيجان اين تابلو است؛ جفت آنتي تزهاي آبي- زرد و بنفش- نارنجي رنگ‌هايي هستند كه اثر معنوي يكديگر را به تعالي مي‌رسانند و گونه‌اي تضاد همزمان (اكسپرسيونيستي) را پدپد مي‌آورند. در همين حال رنگ‌هاي آبي- نارنجي و بنفش- زرد رنگ‌هاي مكملند كه اثر مادي همديگر را خنثا مي‌كنند و تضاد مكمل (امپرسيونيستي) را بوجود مي‌آورند. به اين ترنيب ونگوك با تركيب رنگي هوشمندانه در آسمان، آسماني مجزاي زمين پديد آورده كه زندگي و بلند مرتبه‌اي آن را به رخ مردگي و زبوني زمين مي‌كشد. تركيب نكردن رنگ‌هاي آسمان و به كاربردن رنگ‌هاي گرم خالص در كنار رنگ‌هاي سرد خالص با حركاتي مواج كه حاصل تاش‌هاي دل‌انگيز قلموست بر اين حس پافشاري مي‌كند. از همه زيباتر درخت سروي است با كرشمه و ناز، تلاش دارد از اين ماديت دهشتناك به آسمان پناه برد. براستي كه زيباست، اين تابلو مرا به گريستن وا مي‌دارد؛ شرمنده‌ام، دوباره از خود بي خود شدم؛ آخر هر زمان كه اين تابلو را مي‌بينم و يا بياد آن مي‌افتم دچار خلسه‌اي معنادار مي‌شوم و از اين دنياي زبون فاني كه بسيار بيچارگاني را غلام حلقه بگوش خود كرده، همراه با آفريننده‌ي آن تابلو به فراسوي معاني پر مي‌كشم. آسمان پر ستاره كتاب مقدس من است.

اينجا هنوز كوه صفه است و من در برابر شهري هستم كه تا ساعاتي ديگر دوباره دروغ، نيرنگ، خودپرستي، مال پرستي و چه بسيار زشتي‌هاي ديگر آن را مالآمال خواهد كرد. بازهم مي‌گريم.